Yüklənir
Layihəyə başla
saytpro.az
Jurnal
Axtarış trafiki sıfırlanır: Condé Nast-ın baş icraçı direktoru Roger Lynch komandalarına gələcək planlamanı axtarış trafiki sanki tamamilə sıfıra enəcəkmiş kimi qurmağı tapşırdı. Üç illik proqnozlar ardıcıl olaraq real düşüşü əks etdirmədi, nəticədə şirkət radikal bir strateji dəyişikliyə getdi. Bu hal bütün brendlər, xüsusilə Azərbaycan KOBİ-ləri üçün ciddi bir xəbərdarlıqdır.
Google, ChatGPT, Perplexity kimi AI axtarış sistemlərinin geniş yayılması nəticəsində istifadəçilər sayta keçmədən birbaşa cavab alır. Condé Nast CEO-su Roger Lynch-in açıqlamasına görə, şirkət artıq üç il ardıcıl olaraq axtarış trafikindəki düşüşü lazımi səviyyədə proqnozlaşdıra bilməyib. Bu boşluq o qədər dərin oldu ki, Lynch komandalarına dedi: "Axtarışdan sıfır trafik gələcəkmiş kimi plan qurun."
Lynch-in proqnozuna görə, axtarış trafikinin payı yaxın dövrdə ümumi sayt trafikinin tək rəqəmli faizinə - yəni 5-9% həddinə - geriləyəcək. Dünya miqyasında yüzlərlə redaksiya əməkdaşı olan bir media nəhəngi üçün bu rəqəm real maliyyə itkiləri deməkdir.
Ənənəvi Google axtarışında istifadəçi nəticəyə klikləyib sayta keçirdi. AI axtarış sistemlərində isə cavab birbaşa interfeysdə göstərilir, istifadəçinin sayta getməsinə ehtiyac qalmır. Bu fenomen "zero-click search" adlanır və Sparktoro-nun 2024 hesabatına görə, Google axtarışlarının 58,5%-i artıq kliklə nəticələnmir.
Nəticə aydındır: trafik gəlmir, reklam gəliri azalır, brendin görünürlüyü zəifləyir. Lakin bu, həm də yeni bir fırsatdır: AI sistemlərinin sitat gətirdiyi məzmun sahibləri üçün yeni bir nüfuz mövqeyi yaranır.
Lynch-in özü bu suala cavab verdi: güclü brend avtoriteti olan və ya sadiq bir nişə auditoriyasına sahib şirkətlər axtarış trafiki azaldıqca daha az zərər görür. Başqa sözlə, insanlar axtarış motorundan deyil, birbaşa brendin adını yazaraq, ya da AI sistemlərinin sitat gətirdiyi məzmun vasitəsilə o sayta gəlir.
Azərbaycanda isə vəziyyət daha diqqətli yanaşma tələb edir. Ölkədə internet istifadəçilərinin sayı 2024-cü ildə 7,5 milyonu keçib (AZSTAT məlumatı), mobil axtarış isə üstünlük təşkil edir. Bu o deməkdir ki, Bakıdakı KOBİ-lər üçün ənənəvi SEO-ya tam güvənmək risklidir, brend məzmunu isə getdikcə daha vacibləşir.
Ənənəvi SEO axtarış motorlarında sıralanmağa yönəlibsə, GEO - Generative Engine Optimization - ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews kimi AI sistemlərinin cavablarında sitat gətirilməyə yönəlir. Bu, məzmun memarlığını əsaslı şəkildə dəyişdirir.
GEO üçün məzmun aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik olmalıdır: faktiki dəqiqlik, aydın struktur, etibar siqnalları (statistika, ekspert istinadları), sual-cavab formatı və müəyyən bir mövzuda dərin ixtisas. Condé Nast kimi nəhənglər bu dəyişikliyə uyğunlaşmağa çalışırsa, Azərbaycandakı şirkətlər üçün bu proses indi başlamalıdır.
Bakıdakı bir restoran, hüquq şirkəti və ya ticarət şirkəti üçün axtarış trafiki azalması nə deməkdir? Praktik olaraq şunu deməkdir: Google-da 3-cü sırada olmaq artıq kifayət deyil, çünki AI Overview birinci sırada cavabı özü verir. Lakin AI-nin öz cavabında sitat gətirdiyi şirkət olmaq - bu yeni növ görünürlükdür.
SEO-nun ənənəvi forması - yalnız sıralama üçün optimallaşdırma - getdikcə daha az effektiv olur. Lakin texniki SEO, strukturlu məzmun və brend avtoriteti qurmaq hələ də vacibdir, çünki bu elementlər eyni zamanda AI sistemlərinin sitat verdiyini müəyyən edir. Sadəcə hədəf dəyişir: sıralamadan sitat gətirilməyə keçid.
Yerli ixtisas vacibdir. Məsələn, "Bakıda mühasibat xidmətləri" mövzusunda dərin, faktiki, strukturlu məzmun yazan kiçik bir şirkət, ümumi mövzularda yazılan iri saytlardan daha çox AI sitat şansına malikdir. Nişə ixtisası, yerli relevantlıq və texniki keyfiyyətin birləşməsi əsas strategiyadır.
Tehran Bayramov
Təsisçi, SaytPro