
Jurnal
Fair use (ededalli istifade) - muellif huquqlu materiallarin muellifden icaze almadan mueyyen sertler daxilinde qanuni istifadesine imkan veren huquqi prinsipdir. Google bu prinsipi suni intellekt modellerinin acig veb melumatlari ile tedrisine tetbiq etmeyi mudafie edir.
Search Engine Journal-in 2025 hesabatina gore, Google rehberlik senedinde suni intellekt modellerinin acig internet melumatlari uzerinde tedrisinin fair use prinsipi ile qorunmali oldugunu mudafie edir. Bu movzu Azerbaycanda onlayn biznes quran ve korporativ sayt sahibi olan her kes ucun reqemsal mezmun strategiyasinda yeni suallar yaradir.
Google rehberlik senedinde bildirir ki, acig internetde yerlesdirilen melumatlarin AI modelleri ucun tedris materiali kimi istifadesi qanuni fair use cercivesinde qalmalidir. Sirket eyni zamanda nasirlere opt-out (imtina) nezaretleri, takedown (silme) sorgu mexanizmleri ve qeyri-acig melumat ucun odenisli emekdasliq modelleri teklif edir.
Bu movqe regulyatorlarin ve nasirlerin daha sertli qaydalar - icaze esasli scraping, kompensasiya ve aydin menbe gosterilmesi teleb etdiyi bir dovrde ortaya cixir.
Bakida ve Azerbaycanda korporativ sayt ve onlayn magaza sahibleri ucun bu xeber iki istiqametde onemlidir. Birincisi, sizin mezmununuz AI modelleri terefinden tedris ucun istifade edile biler. Ikincisi, ChatGPT ve Perplexity kimi sistemlerde sitat gosterilme imkani biznesiniz ucun yeni trafik menbeyi yarada biler.
AI sistemleri internetdeki melumatlarla oyredilir ve sonra istifadecilere cavab verir. Eger mezmununuz duzgun strukturlasdirilibsa, AI cavablarinda menbe kimi gosterilmek sansi artir. Bu, klassik axtaris trafikinin yaninda yeni bir gorunurluk kanalidir.
Azerbaycanda KOBI sahibleri ucun en praktik addim mezmunu hem oxucu, hem de masin oxuna bilen formada hazirlamaqdir. Bu balansi qurmaq peşekar SEO arxitekturasi teleb edir.
Fair use esasen ABS huquq sistemine aiddir, lakin global AI sirketleri bu prinsipi beynelxalq mezmuna tetbiq edir. Azerbaycan sayt sahibleri opt-out vasiteleri ile oz mezmunlarinin istifadesine nezaret ede biler.
robots.txt fayli ve xususi meta etiketler vasitesile mueyyen AI botlarinin saytiniza girisini mehdudlasdira bilersiniz. Bu nizamlamalari peşekar sekilde qurmaq mezmununuzun istifadesini idare etmeye komek edir.
Aydin tariflər, sual formasinda basliqlar, schema markup ve yuksek keyfiyyetli original melumat AI sistemlerinde sitat sansinizi artirir.

Tehran Bayramov
Təsisçi, SaytPro