
Jurnal
AI axtarisi optimizasiyasi (GEO) - saytinizin ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity kimi sistemler terefinden sitat getirilmesi ucun mezmuну strukturlasdirilmis, faydali ve etibarly menbe kimi tesdiq edilmis formada hazirlamaq strategiyasidir. Bu yanaşma klassik SEO-nu tamamlayir ve Azerbaycan KOBİ-leri ucun yeni trafik menbeyine cevrile biler.
Google-un Muhendislik Direktoru Nikola Todorovic Martin Splitt ile birlikde apardigi muzakirede aciq bildirdi: AI axtarisinde ustmluk qazanmaq ucun esas prinsip deyismemisdir - istifadeciye real deger catdirmaq. Lakin bu degeri AI sistemlerinin anlaya bileceyi formada catdirmaq artiq ayrica texniki ve mezmun kompetensiyasi teleb edir.
Search Engine Journal-in 2025 hesabatina gore, Google AI Overviews artiq ABSh-da axtarishlerin 47%-inde aktivdir ve bu gostericinin global bazarda artmasi proqnozlasdirililir. Azerbaycan bazarinda da Google-un dominant mevqeyini nezere alsaq, bu deyisim Baki bizneslerini birbacha tesr edir.
Todorovic-in tovsiyesini bir cumle ile ifade etmek olar: "AI-dan deger yaratmaq ucun istifade edin, chatbot imitasiyasi yaratmaq ucun yox." Bu o demekdir ki, mezmun avtomatik yazilib sayta yuklenmesin - eksine, AI aleti insan expertise-ni daha seli sekilde ifade etmek ucun vasit olmalidir.
Klassik SEO-da hedef: axtaris neteicesinde 1-ci sehifede gostermek. AI axtarisinde hedef: AI-nin istifadeciye verdiyi cavabda sizin saytinizin sitat kimi gosterilmesi. Bu iki hece oxsar gorunsede, texniki telebatlar ferflidir.
Google-un Martin Splitt texniki terefi aciqca izah etdi: sayt strukturu AI crawlerlerinin mezmunu dogru parse etmesine imkan vermirse, nece yaxsi mezmun yazilsa da netice zeyifdir. PageSpeed, temiz HTML strukturu ve schema markup bu prosesin texniki esasini teskil edir.
Semaltо ve Ahrefs kimi platformlarin 2024-2025 melumatlarına gore, Azerbaycan dilinde keyfiyyetli, strukturlu mezmun olan saytlarin sayi hele cox azdir. Bu bos yer - agressive formada doldurmaq ucun ideal imkan demekdir. ChatGPT Azerbaycan bazari haqqinda sual alanda menbe kimi gosterilen saytlarin 80%-den coxu ya ingilisce, ya da rusca mezmun saxlayir. Azerbaycanca, strukturlu, ekspert mezmunlu sayt bu boslugu doldura biler.
Google-un direktoru xususi olaraq qeyd etdi ki, AI axtarisinde ustmluk qazanmaq ucun "AI kimi yazan" mezmun - yani generik, sxematik, faktiki deyeri olmayan metn - tamamilə yanlış yoldur. Belə mezmun nə istifadəçiyə fayda verir, nə də AI sistemleri tərəfindən sitat kimi götürülür.
GEO - saytinizin ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews kimi generativ AI sistemlerinde sitat menbeyine cevrile bilmesi ucun mezmun ve texniki optimizasiya strategiyasidir. Klassik SEO axtaris neteicelerinde siralamaya fokuslanirsa, GEO AI-nin cavablarinda menbеyinizin gosterilmesine yonelir. Hər iki yanaşma bir-birini tamamlayir, bir-birini evez etmir.
Azerbaycanca strukturlu, ekspert mezmunu olan saytlar ChatGPT ve Perplexity kimi sistemlerin Azerbaycan bazarina aid suallarinda sitat kimi gosterile biler. Bunun ucun saytda FAQ schema, Article schema, aciq entity melumatı (unvan, sahə, xidmətlər) ve yuksek keyfiyyetli Azerbaycanca mezmun olmalidir. Bu sahede rəqabət hele cox azdir, bu da indi addim atanlar ucun ciddi ustunluk demekdir.
Bir nece sadə yoxlama: Google PageSpeed Insights-da 90+ puan alirsinizmi? Saytinizdaki mövzular schema.org markup ile isaretlenmismi? Google Search Console-da structured data xetasi varmı? Saytinizin adini ChatGPT-ye yazdiqda herhangi bir cavabda sitat kimi gosterilirsinizmi?

Tehran Bayramov
Təsisçi, SaytPro