
Jurnal
AI Xülasə: Avropa Komissiyası Google-u rəqib axtarış mühərrikləri və AI chatbotlarla axtarış datasını paylaşmağa məcbur edə bilər. Bu qərar rəqəmsal bazarda rəqabəti kökündən dəyişdirəcək, kiçik və orta bizneslərin (KOBİ) onlayn görünürlüyünü ciddi şəkildə artıra biləcək tarixi bir addımdır.
Avropa Komissiyas Google-a qarşı iri bir addım atdı: dünya axtarış bazarının 91%-ni nəzarətdə saxlayan bu texnologiya nəhənginə rəqib axtarış mühərrikləri və süni intellekt chatbotları ilə axtarış datasını paylaşmaq tələb edilə bilər. Gartner-in 2024 hesabatına görə, axtarış bazarındakı inhisarçılıq KOBİ-lərin rəqəmsal reklamdan əldə etdiyi gəliri orta hesabla 23% azaldır. Bu qərar yalnız Avropa bazarını deyil, qlobal rəqəmsal ekosistemi yenidən formalaşdıracaq.
Avropa Komissiyas bu addımı Rəqəmsal Bazarlar Aktı (DMA) çərçivəsində irəli sürür. Google Search Central-ın rəsmi açıqlamalarında da etiraf edildiyi kimi, axtarış alqoritmi böyük ölçüdə istifadəçi davranış datasına əsaslanır. Həmin datanın rəqiblərlə paylaşılması isə:
Bəli. Avropa Komissiyas yalnız ənənəvi axtarış mühərrikləri ilə yox, axtarış funksiyasına malik AI chatbotlarla da datanın paylaşılmasını tələb edir. Bu o deməkdir ki, ChatGPT, Perplexity və oxşar platformalar Google-un real axtarış nümunələrindən faydalana biləcək. Nəticədə bu alətlər vasitəsilə edilən axtarışların keyfiyyəti yüksələcək və istifadəçilər daha dəqiq, daha lokal nəticələr alacaq.
Azərbaycan bazarı üçün bu dəyişikliyin əhəmiyyəti böyükdür: yerli korporativ saytlar və e-ticarət platformaları, Google-a alternativ AI axtarış alətlərinin güclənməsi ilə yeni trafik mənbələri əldə edəcək. Bu isə vebsayt sifarişi verən bizneslərin SEO strategiyasını yenidən qurmalarını labüd edir.
Rəqəmsal axtarış ekosistemi dəyişirsə, saytınızın yalnız Google üçün deyil, bütün AI axtarış botları üçün optimallaşdırılması artıq zərurətə çevrilir.
Avropa Komissiyas bu tədbirlərin ilkin (preliminary) olduğunu, yekun məcburedici qərarın isə yaxın aylarda elan ediləcəyini bildirdi. Google bu addımlara etiraz etmə hüququna malikdir. Texnologiya sektoru izləyiciləri isə hesab edir ki, bu qərar qəbul edilsə belə, tam tətbiqi 12-18 ay çəkə bilər.
Google-un rəsmi mövqeyinə görə, axtarış datası istifadəçi məxfiliyi ilə sıx bağlıdır və bu cür paylaşım ciddi məxfilik risklərini özündə gizlədir. Şirkət eyni zamanda Avropa bazarında öz mövqeyini qorumaq üçün hüquqi proseslərə başlayacağını elan edib. Google Search Central-ın sənədlərinə istinad etsək, axtarış alqoritminin yüksək keyfiyyətli qalması üçün məlumatların bütövlüyü kritik əhəmiyyət daşıyır.

Tehran Bayramov
Təsisçi, SaytPro