OKF və ARD: Vebin Yeni AI Qatı

Open Knowledge Format (OKF) ve Agentic Resource Discovery (ARD) Google-un tequm etdiyi iki yeni texniki spesifikasiyadir. Onlar veb sehifelerin melumatini maşinlar ve suni intellekt agentleri ucun struktur formada tesvir edir, boylelikle AI sistemlerin mezmunu daha deqiq basa dusmesini temin edir.

Google Search Central ve Google Developers son heftelerde bir-birinin ardinca iki muhum spesifikasiya elan etdi. StatCounter melumatina gore Azerbaycanda axtaris bazarinin 95%-den coxu Google-a mexsusdur, buna gore de bu deyisikliklerin yerli veb saytlar ucun taktiki teisiri boyukdur. Bu meqale OKF ve ARD-nin ne oldugunu, LLMs.txt ve MCP-den nece ferqlendiyini ve Azerbaycan saytlari ucun konkret addimlari izah edir.

OKF (Open Knowledge Format) nedir?

Open Knowledge Format veb mezmununu struktur bilik kimi tesvir eden acheq standartdir. O, sehifedeki entity-leri, faktlari ve elaqeleri maşinların anlaya bilecegi formatda kodlasdirir. Meqsed suni intellekt sistemlerinin melumati sehifeni skan etmeden birbasa oxuya bilmesidir.

• Melumatı entity ve atribut sekilinde struktura salir
• Schema.org markup-in tekmillesdirilmis novu kimi isleyir
• AI cavablarinda sitat gosterilme ehtimalini artirir
• Sehifе mezmunundan asili qalmadan faktlari tekrar istifadeye yararli edir

ARD (Agentic Resource Discovery) nece isleyir?

Agentic Resource Discovery suni intellekt agentlerinin veb saytda hansi resurslarin oldugunu tapmasi ucun nezerde tutulmus spesifikasiyadir. Robots.txt saytin hansi hisselerini indexlemeye icaze verdiyini bildirdiyi kimi, ARD da agentlere hansi endpoint ve resurslarin muraciet ucun acheq oldugunu gosterir.

• AI agentlerine saytin resurs xeritesini teqdim edir
• Agent-based axtarislar ucun kesf mexanizmi yaradir
• Saytin hansi melumati paylasdigina nezaret imkani verir
• Reqemsal agentlerin avtomatik emeliyyatlarini asanlasdirir

OKF ve ARD LLMs.txt ve MCP-den nece ferqlenir?

LLMs.txt saytin AI modelleri ucun sadelesdirilmis mezmun versiyasini teqdim eden fayl kimi tanınır. MCP (Model Context Protocol) ise modellerin xarici alet ve melumat menbeleri ile elaqe qurmasi ucun protokoldur. OKF ve ARD bunlardan ferqli olaraq Google terefinden reslami olaraq teqdim edilib ve daha genis miqyasli standartlasmaya yonelib.

• LLMs.txt: melumatın sadelesdirilmis metn formasi
• MCP: model ile alet arasinda elaqe protokolu
• OKF: struktur bilik formati
• ARD: agent ucun resurs kesf spesifikasiyasi

Azerbaycan saytlari ucun hansi addimlar atilmalidir?

Bu yeni qat veb sehifelerin yalniz insanlar ucun deyil, suni intellekt sistemleri ucun de oxunаqli olmasini teleb edir. Bakida fealiyyet gosteren KOBI ve korporativ saytlar indiden hazirliga baslamalidir, cunki AI axtaris nəticelerinde gorunmek gelecek onlayn satis ucun kritik amiledir.

• Schema.org struktur markup-i tam ve deqiq tetbiq et
• Entity-leri (menbe: brend, mehsul, xidmet) aydin mueyyenlesdir
• Sehifelerin texniki suretini (95+ PageSpeed) qoru
• Mezmunu sual-cavab formatinda struktura sal ki AI onu sitat kimi goturebilsin
• robots.txt ve gelecek ARD faylarini duzgun konfiqurasiya et

Tez-tez verilen suallar

OKF Schema.org-u evez edecekmi?

Xeyr, OKF Schema.org-u evez etmir, onu tamamlayir. Movcud struktur markup-in uzerinde qurulan bu format melumatin AI sistemler terefinden daha deqiq oxunmasini temin edir. Hazirda hər ikisini birlikde saxlamaq en tehlukesiz yanasmadir.

ARD-ni indi tetbiq etmek lazimdirmi?

Spesifikasiya hele erken merhelededir, ancaq texniki əsasi indiden hazirlamaq faydalidir. robots.txt-nin duzgun konfiqurasiyasi ve saytin resurs strukturunun aydin olmasi ARD-ye kecidi asanlasdiracaq.

Bu deyisiklikler kicik biznesler ucun vacibdirmi?

Beli. AI axtaris getdikce daha cox istifadeci trafikini emele getirir. Bakida fealiyyet gosteren kicik biznesler indiden AI-hazir memarliga kecerek reqiblerden onde ola biler.