
Jurnal
Agentic web - veb saytlarin AI agentleri ile elaqe qurdugu yeni protokol qatidir. Bu sistem iki esas istiqamete bolunur: identity (kimlik-llms.txt fayli) ve capability (imkanlar-WebMCP protokolu), her biri saytiniz ucun ferqli strateji tələb edir.
Search Engine Journal-in 2025 tehlilinde qeyd olunur ki, veb saytlarin ekseriyyeti artiq bu iki mərcden birini secib, ozu de bunu bilmeden. AI agentlerinin yayilmasi ile Azerbaycanda korporativ saytlar ve KOBI-ler ucun bu suallar aktuallashir: saytiniz AI sistemlerine kim oldugunuzu ne deyir, ve onlara hansi imkanlari tekilf edir?
Agentic web AI agentlerinin insan mudahilesi olmadan veb saytlar ile elaqe qurdugu, melumat topladigi ve emeliyyatlar apardigi reqemsal muhitdir. Bu muhitde saytiniz artiq yalniz insan istifadecilere deyil, hem de ChatGPT, Perplexity ve Google-un AI agentlerine xidmet edir.
Birinci merc kimlik haqqindadir. llms.txt adli fayl saytin kok qovlugunda yerleshir ve AI sistemlerine saytiniz haqqinda strukturlashdirilmis melumat verir. Bu, robots.txt faylinin AI dovru ucun ekvivalentidir.
Bu merc onlar ucundur ki, meqsedi AI cavablarinda gorunmek, sitat getirilmek ve brend etibarliligini qurmaqdir. Kontent-fokuslu saytlar ucun uygundur.
Ikinci merc imkanlar haqqindadir. WebMCP (Web Model Context Protocol) saytin AI agentlerine yalniz melumat deyil, hem de funksiya ve emeliyyat imkani tekilf etmesine imkan verir. Bu, hazirda origin trial merhelesindedir.
Bu merc e-ticaret, rezervasiya sistemleri ve interaktiv xidmet gosteren saytlar ucun daha munasibdir. Meqsed AI agentine yalniz melumat vermek deyil, real emeliyyat apardirmaqdir.
Secim saytinizin meqsedinden asilidir. Kontent, blog ve korporativ tanitim saytlari ucun identity (llms.txt) merci prioritetdir. E-ticaret ve xidmet platformalari ucun ise capability (WebMCP) uzunmuddetli investisiyadir.
Birbasa reytinq faktoru deyil, lakin AI sistemlerinin saytinizi duzgun anlamasina ve cavablarda sitat gətirmesine komek edir. Bu, GEO (Generative Engine Optimization) strategiyasinin muhum hissesidir.
WebMCP hazirda origin trial merhelesindedir. Onlayn satis edən saytlar ucun test etmek meqsedeuygundur, lakin ekser KOBI-ler ucun evvelce identity merci ile baslamaq daha praktikdir.

Tehran Bayramov
Təsisçi, SaytPro