Agentic Web: Identity və Capability İki Strategiya
Agentik veb (agentic web) veb saytların AI agentləri ilə əlaqə qurduğu yeni protokol qatıdır. Bu qat iki əsas istiqamətə bölünür: identity (saytın kim olduğunu bildirən llms.txt faylı) və capability (agentə saytda iş görməyə imkan verən WebMCP protokolu). Hər biri saytınız üçün fərqli strategiya tələb edir.
Slobodan Manic-in Search Engine Journal-da dərc olunan təhlilində qeyd olunur ki, veb saytların əksəriyyəti artıq bu iki mərcdən birini seçib, özü də bunu bilmədən. AI agentlərinin yayılması ilə Azərbaycanda korporativ saytlar və KOBİ-lər üçün bu suallar aktuallaşır: saytınız AI sistemlərinə kim olduğunuzu necə bildirir və onlara hansı imkanları təklif edir?
Agentik veb nədir?
Agentik veb AI agentlərinin insan müdaxiləsi olmadan veb saytlarla əlaqə qurduğu, məlumat topladığı və əməliyyatlar apardığı rəqəmsal mühitdir. Bu mühitdə saytınız artıq yalnız insan istifadəçilərə deyil, həm də ChatGPT, Perplexity və Google-un AI agentlərinə xidmət edir.
- AI agentləri saytınızı avtomatik oxuyur və əməliyyat aparır
- Ənənəvi SEO-dan fərqli olaraq maşınlar üçün optimallaşdırma tələb edir
- İki əsas protokol qatına bölünür: identity və capability
- Azərbaycan bazarında erkən adaptasiya rəqabət üstünlüyü yaradır
Identity mərci (llms.txt) necə işləyir?
Birinci mərc saytın kim olduğu haqqındadır. llms.txt adlı fayl saytın kök qovluğunda yerləşir və AI sistemlərinə saytınız haqqında strukturlaşdırılmış məlumat verir. Onu bəzən robots.txt faylı ilə müqayisə edirlər, amma işi fərqlidir: robots.txt botlara hara girməməyi deyir, llms.txt isə nəyi oxumağı tövsiyə edir.
- Saytınızın əsas məzmununu və strukturunu AI-a izah edir
- AI sistemləri hansı səhifələrin mühüm olduğunu anlayır
- Sitat gətirilmə ehtimalını artıra bilər
- Quraşdırılması nisbətən sadədir və az resurs tələb edir
Bu mərc məqsədi AI cavablarında görünmək, sitat gətirilmək və brendə etibar qazanmaq olan saytlar üçündür. Məzmun yönümlü saytlar üçün uyğundur.
Capability mərci (WebMCP) nəyi təklif edir?
İkinci mərc imkanlar haqqındadır. WebMCP (Web Model Context Protocol) sayta AI agentlərinə yalnız məlumat deyil, funksiya və əməliyyat da təqdim etməyə imkan verir. Protokol hazırda Chrome-da ictimai sınaq (origin trial) mərhələsindədir: sınaq Chrome 149-dan 156-ya qədər davam edir.
- AI agentləri saytınızda əməliyyat apara bilər (rezervasiya, satış, axtarış)
- Onlayn satış və xidmət saytları üçün böyük potensial
- Texniki cəhətdən daha mürəkkəb inteqrasiya tələb edir
- Rəqəmsal çevrilmə prosesinin növbəti mərhələsidir
Bu mərc e-ticarət, rezervasiya sistemləri və interaktiv xidmət göstərən saytlar üçün daha münasibdir. Məqsəd AI agentinə yalnız məlumat vermək deyil, onun saytda real əməliyyat aparmasına imkan yaratmaqdır.
Azərbaycan saytları hansı mərci seçməlidir?
Seçim saytınızın məqsədindən asılıdır. Məzmun, bloq və korporativ tanıtım saytları üçün identity (llms.txt) mərci prioritetdir. E-ticarət və xidmət platformaları üçün isə capability (WebMCP) uzunmüddətli investisiyadır.
- Korporativ tanıtım saytı: identity mərci ilə başlayın
- Onlayn mağaza: hər iki mərci nəzərdən keçirin
- KOBİ xidmət saytı: əvvəl identity, sonra tədricən capability
- Erkən adaptasiya Bakıda rəqabət üstünlüyü verir
Tez-tez verilən suallar
llms.txt faylı SEO-ya təsir edirmi?
Birbaşa reytinq faktoru deyil. Google-un əməkdaşı John Mueller bu faylı hələlik spekulyativ adlandırıb: onun sözlərinə görə, AI sistemləri llms.txt faylını hələ istifadə etmir. Buna baxmayaraq, fayl az resurs tələb edir və saytınızın əsas səhifələrini AI üçün aydın göstərir, ona görə GEO (Generative Engine Optimization) strategiyasında faydalı əlavə addımdır.
WebMCP-ni indi tətbiq etməliyəmmi?
WebMCP hazırda sınaq (origin trial) mərhələsindədir. Onlayn satış edən saytlar üçün test etmək məqsədəuyğundur, lakin əksər KOBİ-lər üçün əvvəlcə identity mərci ilə başlamaq daha praktikdir.
SaytPro AI-a hazır sayt qururmu?
Bəli. SaytPro-nun öz saytı agentlər üçün llms.txt faylı, API kataloqu və hər səhifənin Markdown versiyası ilə qurulub, hazırladığımız hər saytda isə schema və sitemap ilk versiyadan daxildir. Saytınızın agentlərə nə dərəcədə hazır olduğunu saytımızdakı agent yoxlaması aləti ilə ölçə bilərsiniz.
