Nginx
Milyonlarla saytı işlədən yüksək performanslı veb server və reverse proxy.
Nginx - 2004-cü ildə Igor Sysoev tərəfindən yaradılmış, hazırda F5, Inc. tərəfindən dəstəklənən açıq mənbəli veb server və reverse proxy proqramıdır. Dünyanın ən çox istifadə olunan veb serverlərindən biridir və saytların sürətli, təhlükəsiz çatdırılmasına cavabdehdir.
Nginx (oxunuşu: "engine-x") veb server proqramıdır - yəni brauzerdən gələn sorğuları qəbul edib saytın səhifələrini, şəkillərini və digər fayllarını istifadəçiyə çatdıran sistemdir. Igor Sysoev onu 2004-cü ildə rus "Rambler" portalının yüksək yükləmə problemini həll etmək üçün yaratmışdı. Layihə açıq mənbəlidir və liberal BSD-2-Clause lisenziyası ilə pulsuz paylanır; 2019-cu ildən isə kommersiya tərəfini F5, Inc. şirkəti idarə edir.
Nginx-in ən böyük üstünlüyü onun "event-driven" (hadisə əsaslı) arxitekturasıdır. Ənənəvi serverlər hər ziyarətçi üçün ayrıca proses və ya thread (paralel iş axını) açır ki, bu da minlərlə ziyarətçidə yaddaşı tükəndirir. Nginx isə az sayda işçi proseslə on minlərlə eyni vaxtlı bağlantını idarə edir - buna görə eyni serverdə daha çox ziyarətçiyə, daha az resursla xidmət göstərir.
Nginx təkcə fayl çatdıran server deyil, həm də reverse proxy kimi işləyir. Reverse proxy - ziyarətçi ilə əsl tətbiq serveri arasında duran "qapıçı"dır: sorğuları qəbul edir, lazımi arxa serverə ötürür, cavabı geri qaytarır. Bu sxem SSL/HTTPS şifrələməsini bir yerdə idarə etməyə, statik faylları keşləməyə (müvəqqəti yaddaşda saxlamağa) və arxa serverləri birbaşa internetdən gizlətməyə imkan verir.
Bunlara əlavə olaraq Nginx load balancing (yük paylanması - sorğuların bir neçə server arasında bölünməsi), sıxma (gzip/brotli kompressiyası), sorğu limitləmə və keşləmə kimi funksiyalar təqdim edir. Məhz bu çevikliyə görə W3Techs kimi statistika mənbələrinə əsasən Nginx illərdir Apache ilə birlikdə dünyanın ən çox istifadə olunan iki veb serverindən biridir.
Tez-tez verilən suallar
Nginx açıq mənbəli veb server proqramıdır: brauzerdən gələn sorğuları qəbul edib sayt səhifələrini ziyarətçiyə çatdırır. Bundan əlavə reverse proxy (arxa serverlərin qarşısında duran vasitəçi), load balancer (yük paylayıcı) və keş serveri kimi də istifadə olunur. 2004-cü ildə Igor Sysoev tərəfindən yaradılıb və hazırda dünyanın ən çox istifadə olunan veb serverlərindən biridir.



