Google AI rejimi saytınızı necə dəyişir: tapşırıq əsaslı axtarış, AI Overview və düşən CTR

AI Xülasə: Google axtarışı eyni vaxtda üç istiqamətdə dəyişir: sorğular tək sualdan çoxaddımlı tapşırığa keçir, AI Overview cavabı nəticə səhifəsində verir və istifadəçi getdikcə daha çox AI alətinə keçir. Analitikada nəticə eyni görünür: görünmə kliklərdən qat-qat sürətli artır, CTR düşür. Bu yazıda dəyişikliyi öz Search Console datamızla göstərir və saytı hazırlamağın yeddi addımını veririk.

Axtarışda eyni vaxtda baş verən üç dəyişiklik

Son bir ildə baş verənləri tək başlıq altında yığmaq olmur, çünki bu, bir yenilik deyil, üç istiqamətin üst-üstə düşməsidir. Hər üçü saytınızın nəticə səhifəsindəki yerinə fərqli toxunur.

1. Sorğu tapşırığa çevrilir

Google axtarışı artıq yalnız məlumat vermə aləti deyil. O, istifadəçinin bütöv tapşırığını başdan sona tamamlamağa kömək edən sistem istiqamətində inkişaf edir. Buna tapşırıq əsaslı axtarış (task-based search) deyilir.

Bir nümunə. İstifadəçi "Bakıda ofis mebeli al" deyə düşünmür. Ardıcıllıq belədir: seç, müqayisə et, çatdırılma vaxtını öyrən, ödəniş şərtinə bax, sifariş ver. Google bu yolun bir neçə addımını eyni sayt üzərində bağlaya bilirsə, həmin sayta üstünlük verir. İkinci tərəfi kontekstual davamlılıqdır: sessiya boyunca əvvəlki sorğular nəzərə alınır, ona görə daxili link strukturu bu kontekstə cavab verməlidir. Heç yerə bağlanmayan tək səhifə burada zəif siqnaldır.

2. Cavab nəticə səhifəsində verilir

AI Overview nəticələrin yuxarısında süni intellektin hazırladığı xülasədir. İstifadəçi cavabı orada aldıqda sayta keçmir. Nəticəsi ölçüləndir: saytınız görünür, hətta sitat gətirilir, amma görünmənin klikə çevrilmə nisbəti düşür. Bu, cəza deyil, nəticə səhifəsinin dəyişməsidir.

3. İstifadəçi AI alətlərinə keçir

ChatGPT, Perplexity, Gemini və Google-un öz AI rejimi artıq bir çox sorğu üçün başlanğıc nöqtəsidir. Yəni saytınız yalnız Google botu üçün deyil, cavab yığan modellər üçün də oxunaqlı olmalıdır. Məzmun sual-cavab formatında deyilsə və faktları aydın göstərmirsə, sitat mənbəyi seçilmə ehtimalı aşağı olur.

Bunu öz datamızda necə gördük

Nəzəri səslənməsin, ona görə öz Search Console rəqəmlərimizi açıq göstəririk:

Bu rəqəmlər tez-tez səhv yozulur. Klik azalmayıb, 15 faiz artıb. Amma görünmə 47 faiz, yəni klikdən üç dəfə sürətli artıb, və CTR 2.15 faizdən 1.68 faizə düşüb. Sayt daha çox göstərilir, göstərilmənin daha az hissəsi klikə çevrilir. Hesabatınızda eyni qayçı açılırsa, problem saytın "pisləşməsi" deyil, nəticə səhifəsinin dəyişməsidir.

İkinci rəqəm cihazla bağlıdır: mobil CTR 1.39 faiz, masaüstü CTR 2.18 faiz. Mobil görünmə daha çoxdur, klik isə daha ucuz gedir. Mobil təcrübə burada dizayn zövqü deyil, birbaşa klik məsələsidir.

Üçüncü rəqəm kəmiyyət yanaşmasının cavabıdır. Bloqumuzdakı 356 yazı son 90 gündə birlikdə 81 klik gətirib, bunun 46-sı tək bir yazıdadır. Yazı sayı nəticə vermir. Bir dərin, sona qədər cavab verən yazı onlarla səthi yazıdan çox iş görür.

Eyni yoxlamanı öz hesabatınızda necə aparırsınız

1. Performance hesabatında tarix filtrindən "Compare" seçin, son 90 günü əvvəlki 90 günlə tutuşdurun.
2. Dörd göstəricini birlikdə açın: klik, görünmə, CTR, orta mövqe. Yalnız kliyə baxmaq yanıldıcıdır.
3. Görünmənin artım faizini kliyin artım faizi ilə müqayisə edin. Görünmə xeyli sürətli artırsa, qayçı açılıb.
4. Queries bölməsində brend adınızla edilən sorğuları ayırın. Qalanı real qeyri-brend tələbinizdir.
5. Devices bölməsində mobil və masaüstü CTR-ni ayrıca oxuyun. Fərq böyükdürsə, iş mobil təcrübədədir.
6. Pages bölməsində görünməsi artan, kliki artmayan səhifələri siyahılayın. Düzəlişə onlardan başlayın.

Köhnə model və yeni model

• Köhnə model: istifadəçi soruşur, Google nəticə siyahısı verir, istifadəçi sayta keçir və özü qərar verir.
• Yeni model: istifadəçi soruşur, sistem tapşırığı analiz edir, cavabın bir hissəsini özü verir və yalnız strukturu aydın, etibarlı saytlara yönləndirir.

Fərq kiçik görünür, nəticəsi böyükdür: struktur, sürət və məzmun arxitekturası maşının oxuya biləcəyi formatda deyilsə, siz bu zəncirin xaricindəsiniz.

Bu mühitdə hansı saytlar daha az itirir

• Brend axtarışında güclü saytlar. Brend adı birbaşa yazıldıqda AI xülasəsi arada durmur.
• Dərin və strukturlaşdırılmış məzmunu olanlar. Sitat mənbəyi məhz belə səhifələrdən seçilir.
• E-E-A-T siqnalları güclü olanlar. Təcrübə, ekspertlik, nüfuz və etibar səhifədə görünürsə, mənbə seçilmə şansı artır.
• Texniki bazası sağlam olanlar. Sürət, semantik HTML, kanonik ünvan strukturu, strukturlaşdırılmış data.

Saytınız hazırdırmı: altı sual

• Mobil bağlantıda tez açılırmı? Core Web Vitals-da LCP hədəfi 2.5 saniyədən azdır.
• Mobil cihazda bütün funksiyalar, forma və ödəniş axını daxil olmaqla işləyirmi?
• JSON-LD strukturlaşdırılmış data var? FAQ, HowTo və BreadcrumbList ən çox işə yarayanlardır.
• Başlıq iyerarxiyası məntiqlidir, yoxsa başlıqlar sadəcə şrift ölçüsü kimi işlədilib?
• SSL aktivdir və bütün ünvanlar tək kanonik variantda toplanıb?
• Xidmət səhifələriniz bir-birinə və dərinlik verən yazılara bağlanıbmı?

Birinə "xeyr" cavabı verirsinizsə, düzəliş siyahınızın başı məlumdur.

Nə etməli: yeddi addım

1. Niyyəti tapşırıq xəritəsinə çevirin

Hər xidmət və məhsul səhifəsi üçün soruşun: istifadəçi bunu oxuduqdan sonra növbəti addımı nədir? Həmin addımı səhifədə açıq göstərin. Müqayisə cədvəli, qiymət bloku, aydın CTA və qısa FAQ bu işi görür.

2. Pillar və klaster strukturu qurun

Bir əsas səhifə və ətrafında bir-birinə bağlanan dar mövzular. Bu quruluş mövzu nüfuzunu (topical authority) formalaşdırır və cavab yığan modellərə saytınızın hansı sahədə dərin olduğunu göstərir.

3. Strukturlaşdırılmış data əlavə edin

FAQ, HowTo və BreadcrumbList markup-ı ilə tapşırığın addımlarını maşına açıq bildirin. Bu, nəticədəki görünüşü zənginləşdirir və məzmunun düzgün başa düşülməsini asanlaşdırır.

4. Brend axtarışını gücləndirin

Ən az danışılan, amma ən işlək maddədir. İstifadəçi brend adını birbaşa axtardıqda AI xülasəsi arada durmur, klik sizə gəlir. Öz datamızda bunu tərsindən görürük: sorğu hesabatımızdakı 189 klikin böyük hissəsi bizim brendimizə deyil, qurduğumuz saytların brend adlarına gəlir. Müştəri brendləri çıxılanda öz sorğularımıza 49 klik qalır. Brend axtarışı klik gətirir, sadəcə həmin brend bizim yox, müştərilərimizindir. İşiniz o brendi öz adınıza qurmaqdır.

5. Cavab formatında yazın

Generativ sistemlərin sitat gətirdiyi mətnlər eyni cür qurulur: sual başlıqda, cavab ilk cümlədə, izah sonra. Uzun giriş və mövzuya beş abzasdan sonra girən mətnlər bu sistemdə itir. Bu yanaşma AEO (answer engine optimization) və GEO (generative engine optimization) adları ilə ayrıca sahəyə çevrilib, amma özəyi eynidir: cavabı gizlətməyin.

6. Kimin yazdığını göstərin

Bu addım kodda deyil, redaksiya intizamındadır. Hər yazıda müəllifin adı və ixtisası, dərc və son yenilənmə tarixi olsun. Rəqəm işlədirsinizsə, haradan gəldiyini yazın. Şirkət səhifəsində komandanı, ünvanı və əlaqə kanalını göstərin. E-E-A-T bundan başqa bir şey deyil: səhifə kimin, nə vaxt və nəyə əsasən yazdığını deyə bilirmi. Adı, tarixi və mənbəyi olmayan mətn həm oxucu, həm də model üçün anonimdir.

7. Sürəti və mobil təcrübəni sona saxlamayın

Sürət və mobil uyğunluq layihənin sonunda əlavə edilən bəzək deyil, arxitektura qərarıdır. Sonradan yamaqlamaq baha başa gəlir və tam nəticə vermir. Ona görə bu tələblər sayt sifarişi mərhələsindən yazılı qoyulmalıdır.

Bakıda sayt sifarişi verərkən nəyə baxmalı

Əksər biznes sayt sifarişi verərkən yalnız dizayna baxır. Texniki quruluş, sürət və daxili link strukturu arxa plana keçir, nəticədə sayt gözəl olur, axtarışda görünmür. Danışıqda bunları soruşun: kodu kim yazır, sürət hədəfi nədir, strukturlaşdırılmış data daxildirmi, dəstək neçə ay davam edir.

SaytPro 2023-cü ildə qurulmuş, Bakıda yerləşən veb studiyadır və həqiqi developer komandasıdır. 120-dən çox tamamlanmış layihə, 3 il təcrübə, 60-dan çox aktiv müştəri. Stack: Next.js, TypeScript, Tailwind, Django, PostgreSQL, Hetzner, Cloudflare.

Qiymətlər açıqdır: landing page 800 manatdan, korporativ sayt 1 300 manatdan, e-ticarət 1 800 manatdan başlayır. SEO ayda 700 manat, SMM və reklam ayda 600 manat, chatbot 900 manatdan, UI/UX 800 manatdan. Qiymətə domen, 1 illik VPS hostinq və SSL daxildir. Təhvildən sonra 2 ay rəsmi zəmanət və texniki dəstək verilir, ikinci ildən hostinq ildə 120 manatdır. Ödəniş başlayanda 50 faiz, təhvildə 50 faiz. İlk konsultasiya pulsuzdur.

Tez-tez verilən suallar

Görünmə artıb, CTR düşübsə, saytım cəzalanıb?

Xeyr. Cəza adətən görünmənin özünü aşağı salır. Görünmə artıb CTR düşürsə, sorğularınızın bir hissəsində cavab artıq səhifənin yuxarısında verilir. Düzəliş sıralamada deyil, başlıq, təsvir və məzmun formatındadır.

AI xülasəsi olan sorğuda ümumiyyətlə klik almaq mümkündürmü?

Bəli, sorğudan asılı olaraq. Brend, qiymət, müqayisə və konkret sifariş niyyəti olan sorğular hələ də klik gətirir. Ümumi tərif sorğularında klik payı azalır, ona görə məzmun planını kommersiya niyyətli sorğulara doğru sürüşdürmək lazımdır.

Tapşırıq əsaslı axtarış üçün ayrıca texnologiya lazımdırmı?

Xeyr. Lazım olan mövcud saytın strukturudur: aydın başlıq iyerarxiyası, strukturlaşdırılmış data, daxili linklər və hər səhifədə növbəti addımın göstərilməsi. Bunlar adi texniki SEO işləridir, indi sadəcə daha vacibdir.

Bloqda çox yazı yazmaq kömək edirmi?

Öz təcrübəmiz əksini göstərir. 356 yazıdan 90 gündə 81 klik gəlib, yarıdan çoxu tək bir yazıdadır. Sayı artırmaq əvəzinə mövcud yazıları dərinləşdirmək daha çox nəticə verir.

Mövcud saytı düzəltmək, yoxsa yenidən qurmaq daha doğrudur?

Cavab texniki bazadan asılıdır. Sürət, mobil təcrübə və başlıq strukturu düzələn səviyyədədirsə, mövcud sayt üzərində işləmək daha ucuzdur. Koduna müdaxilə edilə bilməyən şablon saytlarda isə hər düzəliş növbətisini çətinləşdirir, orada yenidən qurmaq sərfəlidir.

Növbəti addım

Search Console hesabatınızı açın və yuxarıdakı altı addımlı yoxlamanı aparın. Görünmə klikdən sürətli artırsa və CTR düşürsə, bu yazıdakı yeddi addım sizin siyahınızdır. Haradan başlayacağınızı bilmirsinizsə, SEO xidməti səhifəsində işin necə qurulduğunu, qiymət səhifəsində büdcə hesablamasını görə bilərsiniz. Yeni sayt planlaşdırırsınızsa, korporativ sayt səhifəsi işə haradan başladığımızı göstərir.