Domain Köçürülməsi Səhvi: GoDaddy Halı

Domain köçürülməsi (domain transfer) bir qeydiyyatçıdan digərinə sahəliyin rəsmi ötürülməsi prosesidir. ICANN qaydalarına görə bu proses mütləq domain sahibinin yazılı icazəsi olmadan həyata keçirilə bilməz. İcazəsiz köçürmə rəqəmsal aktivin itirilməsi, biznes fəaliyyətinin dayanması və hüquqi mübahisə ilə nəticələnir.

GoDaddy Domain Köçürmə Səhvi Nə Baş Verdiyini Göstərir?

Dünyaca məşhur domain qeydiyyatçısı GoDaddy, uzunmüddətli bir müştərisinin domenini icazəsiz şəkildə üçüncü tərəfə köçürdü. Şirkət öz səhvini qəbul etmədi, zərərçəkənə isə problemi müstəqil həll etməyi tapşırdı. Bu hadisə ICANN-ın Transfer Policy sənədinə açıq ziddir: qeydiyyatçı şirkətlər icazəsiz köçürmənin baş verdiyi hallarda domenin bərpasına bilavasitə məsuliyyət daşıyır.

Söhbət yalnız bir şirkətin səhvindən getmir. Bu hadisə domain qeydiyyatının nə qədər kritik infrastruktur məsələsi olduğunu bir daha ortaya qoyur. Saytınızın ünvanı - yəni domeininiz - itirilsə, bütün SEO tarixi, marka dəyəri və müştəri trafiki bir gecədə yoxa çıxa bilər.

Domain Köçürməsi Necə İşləyir və Nə Zaman Təhlükəlidir?

ICANN-ın standart qaydalarına görə domain köçürməsi prosesi bir sıra mərhələdən ibarətdir. Hər mərhələdə sahibin aktiv iştirakı tələb olunur. Prosesi başa düşmək, bu cür risklərin qarşısını almağın birinci addımıdır.

• Avtorizasiya kodu (Auth/EPP kodu): Köçürmə üçün yalnız cari sahibin əlindəki gizli kod tələb olunur. Bu kod paylaşılmadan proses başlana bilməz.
• 60 günlük kilit qaydası: Yeni qeydiyyat olunan və ya məlumatları dəyişdirilən domenlər 60 gün ərzində köçürülə bilməz. GoDaddy hadisəsində bu qayda pozulub.
• E-poçt təsdiq mərhələsi: Domain sahibi köçürmə sorğusunu öz e-poçt ünvanından təsdiqləməlidir. İcazəsiz köçürmələrdə bu addım ya atlanır, ya da saxtalaşdırılır.
• 5 günlük etiraz müddəti: Sahibin xəbəri olmadan başlayan köçürmə prosesini 5 gün ərzində ləğv etmək mümkündür. Lakin bu pəncərə qaçırılsa, bərpa çox uzun çəkir.
• Registrar məsuliyyəti: ICANN qaydaları qeydiyyatçı şirkətləri öz sistemlərindəki səhvdən yaranan köçürmələri geri qaytarmağa məcbur edir. GoDaddy bu öhdəliyi yerinə yetirməkdən imtina etdi.

Azərbaycanda Domain Riskləri: KOBİ-lər Nəyi Bilməlidir?

Azərbaycanda kiçik və orta biznesin (KOBİ) böyük hissəsi domenini şəxsi e-poçtuna qeydiyyat edir, kontakt məlumatlarını yeniləmir və qeydiyyat müddətinin bitməsini izləmir. Bu üç faktor birləşdikdə domain itirilməsinin riski kəskin artır. Bakıdakı orta biznes üçün domeni bərpa etmək aylar tuta bilər, bu müddətdə isə Google sıralamasındakı mövqe tamamilə yenilənir.

• Domain qeydiyyatını şirkətin korporativ e-poçtuna bağlayın, şəxsi ünvana deyil.
• Qeydiyyat müddəti bitməzdən ən azı 30 gün əvvəl avtomatik yeniləməni aktivləşdirin.
• "Domain lock" (qeydiyyat kilidi) funksiyasını mütləq açıq saxlayın.
• WHOIS məlumatlarını hər il yoxlayın: ünvan, telefon, e-poçt cari olmalıdır.
• Domain qeydiyyatçınızın ICANN-akkreditasiyalı olduğunu doğrulayın.

Domain İtirilsə SEO-ya Təsiri Nə Olur?

Google Search Central-ın rəsmi sənədlərinə görə domain dəyişikliyi saytın axtarış sıralamasına birbaşa və uzunmüddətli təsir göstərir. Köhnə domain yeni sahibin əlinə keçərsə, o şəxs sizin SEO tarixçənizi, gelen linklər (backlink) portfelini və brend axtarışlarını mənimsəyir.

• Google indeksindən silinmə: Domain sahibi dəyişdikdə Google yeni saytı sıfırdan qiymətləndirir. İllik SEO investisiyası bir anda itir.
• Marka axtarışlarının yönləndirilməsi: "[şirkət adı].az" axtaranlar rəqibin saytına düşə bilər.
• Backlink itkisi: Digər saytlardan gələn keyfiyyətli linklər yeni sahibin xeyrinə işləyir.
• Lokal SEO zərəri: Google Business Profile-dakı sayt linki qırılır, xəritə sıralaması aşağı düşür.

Etibarlı Domain və Hosting Seçiminin 4 Meyarı

GoDaddy hadisəsi bir daha göstərdi ki, ən böyük şirkət belə əməliyyat xətası edə bilər. Seçim meyarları ölçü deyil, şəffaflıq və cavabdehlik üzərində qurulmalıdır.

• ICANN akkreditasiyası: Qeydiyyatçının ICANN siyahısında olduğunu icann.org üzərindən yoxlayın.
• İki faktorlu autentifikasiya (2FA): Bütün ciddi qeydiyyatçılar panel girişi üçün 2FA təklif edir. Bu funksiya aktiv olmalıdır.
• Yerli dəstək əlçatanlığı: Xarici qeydiyyatçılarla hüquqi mübahisə Azərbaycan şirkəti üçün praktiki deyil. Yerli və ya güclü lokal dəstəkli provayder üstünlük verir.
• Şəffaf SLA: Xidmət müqaviləsində domain köçürmə prosedurları, bərpa müddəti və məsuliyyət bəndlərini oxuyun.

Tez-tez Verilən Suallar

Domain icazəsiz köçürüldükdə nə etməli?

Dərhal qeydiyyatçınıza yazılı müraciət edin və köçürmə tarixini, auth kodunu, hesab məlumatlarını sənədləşdirin. ICANN-ın Whois Accuracy Program vasitəsilə rəsmi şikayət göndərin. Qeydiyyatçı 5 iş günü ərzində cavab verməyə borcludur. Cavab qənaətbəxş deyilsə, ICANN-ın UDRP mexanizminə keçin.

Azərbaycanda .az domenini kim idarə edir?

"az" milli domeni AZNIC (Azərbaycan Şəbəkə İnformasiya Mərkəzi) tərəfindən idarə olunur. Qeydiyyat və köçürmə mübahisələrində AZNIC-in qaydaları ICANN-ın ümumi siyasəti ilə paralel tətbiq edilir. Lokal domenlər üçün yerli qeydiyyatçılarla işləmək prosesi sadələşdirir.

Domain "kilit" funksiyası nədir və onu necə aktivləşdirmək olar?

Domain kilit (Registrar Lock və ya Transfer Lock) aktiv olduqda heç bir köçürmə sorğusu sahibin açıq icazəsi olmadan başlaya bilməz. Demək olar ki, bütün qeydiyyatçıların idarəetmə panelində bu funksiya "Domain Settings" və ya "Security" bölməsindədir. Yeni domain alanların etməli olduğu ilk addımlardan biridir.