Google-da birincisən, amma ChatGPT səndən xəbərsizdir: 10 dəqiqəlik 5 addımlı test

Google-da öz sahənizdə birinci səhifədəsiniz. Müştəri isə telefonu götürür və ChatGPT-yə yazır: "Bakıda yaxşı stomatologiya klinikası məsləhət gör." Cavabda üç ad çıxır, sizin adınız onların arasında yoxdur. Daha pis variant da var: adınız çıxır, amma köhnə ünvanla, bağlanmış filialla və ya iki il əvvəlki qiymətlə.

Bunu bilmək üçün agentlik, alət və ya texniki bilik lazım deyil. Aşağıdakı test 10 dəqiqə çəkir və ChatGPT biznesinizi tanıyıb-tanımadığını, tanıyırsa nə danışdığını göstərir. Sonunda hər nəticənin nə demək olduğunu və nə etmək lazım olduğunu cədvəldə verdik. Testi SaytPro olmadan da apara bilərsiniz, məqsəd də məhz budur.

Qısa cavab

ChatGPT-nin biznesinizi tanıyıb-tanımadığını 5 addımda, təxminən 10 dəqiqəyə yoxlamaq olar: müştərinin verəcəyi üç sualı ChatGPT, Gemini və Perplexity-yə verin, cavabdakı ad, ünvan, telefon, iş saatı və qiyməti saytınızla tutuşdurun, cavabın hansı mənbələrə söykəndiyinə baxın, robots.txt faylında OAI-SearchBot-un bağlı olub-olmadığını yoxlayın və saytınızın müştərinin sualına özü cavab verib-vermədiyini qiymətləndirin.

Google-da birinci sırada çıxmaq niyə artıq kifayət etmir?

Google-da birinci sırada çıxmaq hələ də vacibdir, çünki süni intellekt cavablarının böyük hissəsi elə axtarış indeksinə söykənir. Fərq ondadır ki, müştəri artıq on link görmür. O, bir cavab oxuyur və o cavabda adı çəkilən iki-üç biznesdən birini seçir. Siyahıda beşinci olmaq əvvəl klik gətirirdi, AI cavabında adı çəkilməmək isə heç nə gətirmir.

Klassik SEO sualı "hansı səhifə yuxarıda dayanır" idi. Yeni sual budur: "model sizin haqqınızda nə bilir və o bilgi doğrudurmu". Bu iki sual bir-biri ilə bağlıdır, amma eyni deyil. Mövqe yaxşı olub klik gəlməməsinin səbəblərini sıralamanın niyə bəs etmədiyi haqqında yazıda açmışıq. AI tərəfi bunun üstünə yeni bir qat əlavə edir.

Problem nəzəri deyil. Searchable şirkəti 2026-cı ilin iyulunda ChatGPT, Gemini və Perplexity-ni Britaniya pərakəndə şəbəkələri üzərində yoxlayıb: şirkətlərin 64 faizi haqqında AI alətləri ən azı bir yanlış fakt qaytarıb, ən çox rast gəlinən səhv biznesin yanlış poçt indeksində göstərilməsi olub. Eyni şirkətin Londonda 165 kiçik və orta biznes üzərində 13 365 sualla apardığı ikinci testdə bizneslərin 93 faizində ən azı bir əsas fakt ya səhv, ya da boş çıxıb. Hər iki testi Search Engine Journal ümumiləşdirib. Kiçik bizneslərdə səhv nisbəti böyük şirkətlərdən yüksək çıxıb, yəni risk ən çox məhz Bakıdakı tipik KOBİ-yə aiddir.

Testə başlamazdan əvvəl nə hazırlamalı?

İki şey lazımdır: bir cədvəl və təmiz söhbət pəncərəsi. Cədvəl kağızda və ya Google Sheets-də ola bilər. Təmiz pəncərə isə vacibdir, çünki ChatGPT yaddaşı açıq olanda sizin əvvəlki söhbətlərinizi xatırlayır və cavabı sizə uyğunlaşdırır. Müştəri sizi tanımır, ona görə testi də tanımayan birinin gözü ilə aparmaq lazımdır: ChatGPT-də müvəqqəti söhbət açın, Gemini və Perplexity-də hesabdan çıxın və ya brauzerin gizli pəncərəsini işlədin.

Testi üç alətdə aparın: ChatGPT, Gemini və Perplexity. Google-da AI Mode və ya AI Overview açılırsa, onu dördüncü sütun kimi əlavə edin. Hər alət fərqli mənbələrə söykənir, ona görə birində görünüb digərində görünməmək normaldır və özü də nəticədir.

Addım 1: müştərinin verəcəyi üç sualı verin

Özünüzü müştərinin yerinə qoyun və üç fərqli sual yazın. Biznesin adını yalnız birinci sualda çəkin.

Kateqoriya sualı ən çox şey deyir. Brend sualında model adınızı sizdən eşidir və nəyisə tapmağa çalışır. Kateqoriya sualında isə onu heç kim yönləndirmir: siyahıya düşürsünüzsə, model sizi bu sahənin iştirakçısı kimi tanıyır. Azərbaycan dilində və rus dilində ayrıca soruşun, çünki müştəriləriniz iki dildə axtarır və cavablar fərqli çıxa bilər.

Addım 2: süni intellekt biznesiniz haqqında nə deyir, yoxlayın

Brend sualının cavabını götürün və altı sahəni saytınızla, Google Biznes Profili ilə bənd-bənd tutuşdurun: ad, ünvan, telefon, iş saatı, xidmətlər siyahısı, qiymət. İlk üçünə ingilis dilində NAP deyilir (name, address, phone) və lokal axtarışın təməli sayılır.

Hər sahəyə üç qiymətdən birini yazın: doğru, səhv, yoxdur. "Yoxdur" da nəticədir. Model iş saatını bilmirsə, bu o deməkdir ki, bu bilgini etibarlı mənbədə tapmayıb. Səhv isə daha təhlükəlidir: müştəri bağlı filiala gedir, köhnə nömrəyə zəng edir və günahı modeldə yox, sizdə görür.

Çoxfilialı biznes hər filial üçün ayrıca soruşmalıdır. Searchable testində ən çox rast gəlinən səhv yanlış ünvan idi və filial sayı artdıqca qarışıqlıq ehtimalı da artır.

Addım 3: cavab hansı mənbələrə söykənir?

Perplexity hər cavabın altında mənbələri göstərir, ChatGPT isə veb axtarışı işlədəndə linkləri cavabın içində verir. Kateqoriya sualının mənbələrinə baxın və qeyd edin: rəqibiniz haradan götürülüb? Adətən üç növ mənbə çıxır.

• Rəqibin öz saytı. Xidmət, qiymət və bölgə açıq yazılıb, model cavabı birbaşa oradan götürür.
• Kataloq və reytinq siyahıları. "Bakının ən yaxşı 10 klinikası" tipli səhifələr, xəritə kataloqları, rəy platformaları.
• Google Biznes Profili və rəylər. Rəy sayı və rəylərin mətni modelin "məsləhət görmək" qərarına birbaşa təsir edir.

Bu siyahı sizin iş planınızdır. Rəqib kataloqdadır, siz yoxsunuz: kataloqa daxil olmaq lazımdır. Rəqibin saytı mənbədir, sizinki deyil: səbəb 4-cü və 5-ci addımdadır. Mənbələrin necə seçildiyini daha dərindən AI axtarışında sitatların necə artırıldığı haqqında yazıda izah etmişik.

Addım 4: saytınızın qapısı ChatGPT üçün açıqdırmı?

Bu addım ən az vaxt alır, amma ən kobud səhvi tapır. Brauzerdə saytınızın ünvanının sonuna /robots.txt yazın və açılan faylda OAI-SearchBot sözünü axtarın. OpenAI-ın rəsmi bot sənədinə görə, OAI-SearchBot ChatGPT-nin axtarış xüsusiyyətlərində saytları göstərmək üçün işlənir və bu botu bağlayan saytlar ChatGPT axtarış cavablarında göstərilmir. Başqa sözlə, bir sətir sizi ChatGPT-nin tövsiyə siyahısından tamamilə çıxara bilər.

Diqqət edin, OpenAI-ın üç ayrı botu var və onları qarışdırmaq olmaz:

• OAI-SearchBot ChatGPT axtarışında görünmək üçündür. Bunu bağlamaq görünməni bağlamaq deməkdir.
• GPTBot modellərin təlimi üçün məzmun toplayır. Bunu bağlamaq axtarışda görünməyə təsir etmir, məzmununuzun təlimdə işlənməməsi deməkdir.
• ChatGPT-User istifadəçi ChatGPT-dən konkret səhifəni açmağı istəyəndə işləyir və avtomatik tarama aparmır.

Nümunə kimi öz faylımızı göstərək: saytpro.az-ın robots.txt faylında OAI-SearchBot, GPTBot, ChatGPT-User və PerplexityBot üçün sayt açıqdır, yalnız /api/ bölməsi bağlıdır. Kütləvi məzmun yığan CCBot və Bytespider isə tam bağlanıb. Seçim sizindir, amma bu seçim bilərəkdən edilməlidir, hazır şablonla yox. Faylda ən çox rast gəlinən yazılış səhvlərini robots.txt direktivləri haqqında yazıda toplamışıq, botun saytınıza həqiqətən gəlib-gəlmədiyini isə server loglarında necə yoxlamaq olar yazısında göstərmişik.

Robots.txt təmiz olsa belə, qapını başqa yerdə bağlamaq mümkündür. Cloudflare kimi xidmətlərin bot qoruması bəzən AI botlarını da süzür. Google tərəfində isə sadə yoxlama var: Google-da site:saytınız.az yazın. Səhifələriniz çıxmırsa, Google-un AI cavabları da sizi görmür, çünki Google-un AI xüsusiyyətləri sənədinə görə AI Overview və AI Mode-da görünmək üçün səhifə indekslənməli və axtarışda snippet ilə göstərilməyə yararlı olmalıdır.

Bu yoxlamaların hamısını bir dəfəyə aparmaq istəyirsinizsə, pulsuz AI agent yoxlaması saytı 6 sahədə, 18 yoxlama ilə keçir və hər nəticənin yanında düzəliş nümunəsi verir.

Addım 5: saytınız müştərinin sualına özü cavab verirmi?

Son addım texniki deyil. Birinci addımdakı problem sualını götürün və saytınızı açın. Sualın cavabı saytda mətn kimi yazılıbmı? Hansı xidməti göstərirsiniz, hansı rayonda, hansı qiymətə, nə qədər müddətə? Bu məlumat şəkildə, PDF-də və ya "ətraflı məlumat üçün zəng edin" düyməsinin arxasındadırsa, model onu oxuya bilmir.

Ən çox rast gəlinən boşluq qiymətdir. Qiyməti gizlədən biznes haqqında model ya heç nə demir, ya da başqa yerdən köhnə rəqəm götürür. Rəqib qiymətini açıq yazıbsa, "neçəyədir" sualına cavab onun adı ilə gəlir. Biz öz saytımızda qiymətləri açıq yazırıq və bunun səbəbini Azərbaycanda veb sayt qiymətləri haqqında yazıda göstərmişik.

Google-un sənədi ayrıca vurğulayır: AI xüsusiyyətlərində görünmək üçün xüsusi AI faylı və ya xüsusi schema.org işarələməsi tələb olunmur. Yəni sehrli texniki fənd yoxdur, bunu AEO və GEO-nun SEO ilə fərqi haqqında yazıda ətraflı açmışıq.

Strukturlu data faydalıdır, amma yalnız səhifədə görünən mətnlə üst-üstə düşəndə. Onun sərhədlərini sxema olmadan entity optimallaşdırması yazısında açmışıq. Həlledici olan mətnin özüdür: sual başlıqda, cavab dərhal altında, rəqəm, ünvan və ad tam yazılıb.

Nəticəni necə oxumalı və nə etməli?

Cədvəlinizdə hansı sətir özünü tanıdır, onun sağ tərəfindəki addımdan başlayın.

Tək bir testə çox güvənməyin. AI cavabları eyni sualda belə dəyişə bilir, ona görə hər sualı iki-üç dəfə verin və ümumi mənzərəyə baxın. Ölçmənin niyə tək nümunə ilə aparılmadığını AI görünürlük reytinqlərinin sabit olmaması haqqında yazıda göstərmişik, müntəzəm ölçmənin metrikalarını isə AI axtarış görünürlüyünü necə ölçmək olar bələdçisində vermişik.

Hansı biznes üçün bu test daha vacibdir?

Müştəri qərarı sual verərək qəbul edilən sahələrdə: klinika, stomatologiya, hüquq bürosu, təhsil mərkəzi, restoran, gözəllik salonu. Belə sahədə müştəri "harada", "kimə" və "neçəyə" soruşur, AI da məhz bu suallara cavab verir. Klinikalar üçün saytda nəyin olması lazım olduğunu tibb sahəsi üçün saytlar səhifəsində, restoranlar üçün isə restoran saytı səhifəsində bənd-bənd yazmışıq.

Yalnız Instagram-la işləyən biznes üçün test adətən acı nəticə verir: model Instagram profilini nadir hallarda mənbə kimi götürür və bizneslə bağlı faktları təsadüfi yerlərdən yığır. Bu fərqi vebsayt, yoxsa sosial media müqayisəsində ətraflı göstərmişik. Lokal biznes üçün tam 90 günlük plan isə Bakıda KOBİ üçün lokal SEO və AI axtarış bələdçisində var.

Tez-tez verilən suallar

ChatGPT-nin biznesimi tanıyıb-tanımadığını necə yoxlaya bilərəm?

ChatGPT-də müvəqqəti söhbət açın və üç sual verin: biznesin adı ilə, adı çəkmədən sahə üzrə tövsiyə istəyərək və müştərinin real problemi ilə. Cavabdakı ad, ünvan, telefon, iş saatı və qiyməti saytınızla müqayisə edin. Eyni sualları Gemini və Perplexity-də təkrarlayın. Test təxminən 10 dəqiqə çəkir.

Google-da birinci səhifədəyəm, niyə ChatGPT məni məsləhət görmür?

Ən çox rast gəlinən üç səbəb var: robots.txt faylında OAI-SearchBot bağlıdır, kənar mənbələrdə (kataloqlar, rəy platformaları, sahə siyahıları) adınız keçmir və ya saytınız müştərinin sualına mətnlə cavab vermir. OpenAI-ın sənədinə görə OAI-SearchBot-u bağlayan saytlar ChatGPT axtarış cavablarında göstərilmir.

GPTBot-u bağlasam ChatGPT-də görünməyəcəyəm?

Xeyr. GPTBot OpenAI modellərinin təlimi üçün məzmun toplayır. ChatGPT axtarışında görünməyə OAI-SearchBot cavabdehdir. GPTBot-u bağlayıb OAI-SearchBot-u açıq saxlamaq mümkündür: bu halda məzmununuz təlimdə işlənmir, amma sayt ChatGPT axtarış cavablarında göstərilə bilər.

AI biznesim haqqında səhv məlumat verirsə nə etməliyəm?

Düzəlişi modelə yox, mənbəyə edin. Səhvin haradan gəldiyini tapın: köhnə kataloq qeydi, Google Biznes Profilindəki köhnə iş saatı və ya saytdakı ziddiyyətli ünvan. Ad, ünvan və telefonu bütün platformalarda eyni formatda yazın, köhnə və dublikat qeydləri silin. AI cavabları mənbələr yeniləndikcə zamanla dəyişir.

ChatGPT-də görünmək üçün llms.txt faylı və ya xüsusi sxem lazımdırmı?

Google üçün xeyr: Google-un rəsmi sənədinə görə AI Overview və AI Mode-da görünmək üçün yeni maşın faylı, AI mətn faylı və ya xüsusi schema.org işarələməsi tələb olunmur. Əsas şərt səhifənin indekslənməsi və axtarışda göstərilməyə yararlı olmasıdır. Strukturlu data faydalıdır, amma yalnız səhifədə görünən mətnlə üst-üstə düşəndə.

Bu testi nə qədər tez-tez təkrarlamaq lazımdır?

Ayda bir dəfə kifayətdir. Ünvan, telefon, iş saatı və ya qiymət dəyişəndə isə testi dərhal təkrarlayın. AI cavabları eyni sualda da dəyişə bildiyi üçün hər sualı iki-üç dəfə verin və tək cavaba görə nəticə çıxarmayın.

Saytım yoxdursa, AI məni tövsiyə edə bilərmi?

Edə bilər, amma nəzarət sizdə olmur. Model bu halda Google Biznes Profili, kataloqlar və rəylər kimi kənar mənbələrə söykənir və qiymət, xidmət siyahısı kimi faktları çox vaxt tapmır. Öz saytı olan biznes modelə yoxlanıla bilən ilkin mənbə verir: ad, ünvan, xidmət və qiymət bir yerdə və biznesin öz sözü ilə yazılır.

Növbəti addım

Testi bu gün aparın, cədvəli saxlayın və bir ay sonra təkrarlayın. Fərq ölçüləndə nəyin işlədiyini də görəcəksiniz. Texniki hissəni bir kliklə yoxlamaq üçün saytınızın AI agentlərə hazır olub-olmadığını pulsuz alətdə yoxlayın, rəqibinizlə sürət və SEO fərqini isə rəqib sayt müqayisəsində yan-yana görün.

Test göstərdi ki, problem saytın özündədir: xidmət və qiymət yazılmayıb, səhifələr indekslənmir, sayt suala cavab vermir. Bu halda SEO xidmətimiz ayda 700 ₼-dən başlayır, iş siyahısı və aylıq hesabat müqavilədə yazılır. Yuxarıdakı beş addımın tapdığı işlər, yəni texniki audit, mənbələrin eyniləşdirilməsi və suala cavab verən məzmun, həmin siyahıya daxil edilir.

Saytı sıfırdan qurmaq lazımdırsa, korporativ sayt 1 300 ₼-dən, landing page 800 ₼-dən başlayır, digər başlanğıc qiymətlər sayt qiymətləri səhifəsindədir. Hər layihədə təhvildən sonra 2 ay texniki dəstək var.

2023-cü ildən bəri 120-dən çox layihə təhvil vermişik. Sifarişin necə getdiyini sayt sifarişi səhifəsində addım-addım yazmışıq, test nəticənizi isə əlaqə səhifəsindən göndərin, birlikdə baxaq.